Dakisolatie, dubbel glas, bodemisolatie en zonnepanelen: het huis van William Kuiper uit Balk is nu een stuk energiezuiniger dan toen hij het vorig jaar kocht. Dat heeft hij vooral te danken aan het energiebesparingsproject Tûk Wenjen van gemeente De Fryske Marren. Met de campagne Groene Start hoopt de gemeente zoveel mogelijk inwoners enthousiast te maken voor het project.

Groene start

Groene Start is een gezamenlijk initiatief van gemeente De Fryske Marren en gemeente Súdwest-Fryslân. Het doel: inwoners van beide gemeenten helpen en motiveren hun woning te verduurzamen. Bij energieloket Tûk Wenjen (De Fryske Marren) en Energiesprong (Súdwest-Fryslân) kunnen woningeigenaren een gratis woningscan aanvragen, waarna een adviseur van SIAN de woning beoordeelt op energiezuinigheid, duurzaamheid en comfort. Na de woningscan ontvangt de bewoner een adviesrapport, waarin staat welke energiebesparende maatregelen het beste bij de woning passen. De bewoner beslist uiteindelijk zelf of hij of zij dit advies wel of niet opvolgt.

Lagere energienota

William Kuiper meldde zich begin dit jaar voor de gratis woningscan. “Elke maand was ik een hoop geld kwijt aan gas en elektra”, vertelt hij. “Daar wilde ik graag een oplossing voor.” Na de scan ontving hij het adviesrapport met daarin drie verbeterpunten: dakisolatie, dubbel glas en bodemisolatie. Dat laatste pakte Kuiper zelf aan en voor de eerste twee huurde hij een bedrijf in. Hij ontving een aantrekkelijke subsidie van de overheid, waarmee hij de kosten flink kon drukken. Kuiper: “Dat hielp mij de drempel over; het scheelde een flink bedrag.” Kuiper is blij met het resultaat. “Mijn woning is nu veel beter geïsoleerd. Daardoor zijn niet alleen de energiekosten lager, maar is er ook minder vocht in huis. Het is veel prettiger wonen zo.”

Niet langer wachten

In november is Kuiper zelfs nog een stapje verder gegaan. Hij heeft zonnepanelen laten installeren, die de elektrische kachel in zijn woonkamer van stroom voorzien. “Hiel ferstannich”, vindt wethouder Durk Durksz. “Ast sjochst nei de merk, dan is dít it moment om de wenning enerzjysúniger te meitsjen. Mei watst der foar weromkrigest, is dat in stik oantrekkeliker as jild op’e bank sette. Want ast it no net dochst, dan rinst straks achter de feiten oan en bist yn de takomst mear jild kwyt”, aldus Durksz. “De gaskraan giet in kear ticht. Dan kinst mar better alfêst dyn wenning oanpast hawwe. Tûk Wenjen is in net te missen kâns.”

Meneer Jurjen Mous uit Lemmer heeft vorig jaar zijn woning uit 1978 verduurzaamd. Zo heeft hij zijn vloer, twee slaapkamers en zolder laten isoleren door deelnemende bedrijven van Tûk Wenjen. ‘Je hebt er straks profijt van’, aldus Jurjen.

Van advies naar isolaties

Het begon allemaal tijdens de informatieavond (Groene Startavond) van Tûk Wenjen in Het Baken in Lemmer waar Jurjen is geweest. ‘Er stond een artikel in de

krant voor deze avond en hiervoor heb ik mij  aangemeld’. Tijdens de bijeenkomst heeft Jurjen zich laten inschrijven voor een persoonlijk adviesgesprek op maat (gratis woningscan). Een adviseur van SIAN kwam vervolgens langs om alles op papier te zetten.

‘We vonden altijd al dat de zolder een dunne wand had. We hebben een vrij lang schuin dak en een kort dak dat doorloopt op de slaapkamers. Eerst hebben we de twee slaapkamers en zolder laten isoleren. En toen hebben we bodemisolatie uitgevoerd. Voordeel: je hoeft zelf niets te regelen, SIAN heeft alles in werking gezet. Wij hoefden alleen goed door te lezen en te tekenen’, aldus Jurjen.

Dak- en vloerisolatie

De uitvoering is begin dit jaar (2017) geweest. Jurjen: ‘er is een dubbele laag isolatie (Isobooster) op de zolder tegen de wanden en gipsplaten aangebracht. Dit zorgt ervoor dat het beter isoleert. Ook is de vloer geïsoleerd, namelijk door middel van Neopixels Bodemisolatie.’ Neopixels Bodemisolatie is een duurzame oplossing tegen kou en vocht in de kruipruimte en een goede oplossing voor het beperken van het warmteverlies bij moeilijk bereikbare lage kruipruimtes. ‘We hopen dat het in huis straks lekker warm is’,  aldus Jurjen.

Energiebesparende tip: thermostaat op 19°C

Naast het nemen van isolerende maatregelen heeft gedragsverandering ook invloed op de energierekening. Door te besparen kunt u zonder investeringen uw energieverbruik flink verlagen. Jurjen: ‘ik zou zeggen probeer de kachel niet te hoog te zetten. Zet de thermostaat eens van 20°C op 19(,5)°C. Dat hebben wij ook gedaan en het scheelt veel in het verbruik. Het is ook een stukje gewenning. Mensen zetten de kachel vaak snel op 20°C of 21°C. Inmiddels ben ik gewend aan 19°C. En ik woon ook nog in een hoekwoning met veel wind’, aldus Jurjen.

Steeds meer woningeigenaren in gemeente De Fryske Marren verduurzamen hun woning. Binnen een jaar tijd zijn meer dan 200 woningen verduurzaamd. Uit een evaluatie van Tûk Wenjen blijkt dat de belangstelling voor energiezuinig wonen blijft toenemen. De Groene Startavonden (informatieavonden) van Tûk Wenjen hebben het afgelopen seizoen veel belangstellenden (ruim 500 personen) getrokken. Daarnaast vragen steeds meer mensen een gratis woningscan (energieadvies) aan. Kortom: duurzaam wonen wordt steeds populairder.

Energiebesparingsproject Tûk Wenjen

Tûk Wenjen, het energiebesparingsproject van gemeente De Fryske Marren, startte in 2013 en heeft in de gemeente een verduurzamingsslag in gang gezet. Het project heeft als doel om zoveel

mogelijk particuliere woningen te verduurzamen. Uit de evaluatie van het afgelopen seizoen, blijkt dat er een toenemende behoefte is aan en vraag naar informatie en advies over het verduurzamen van woningen. Op basis van de subsidieaanvragen voor zowel de ISDE als de RVO regeling, kan worden geconcludeerd dat er in de gemeente relatief veel wordt verduurzaamd. Namelijk twee tot drie keer meer dan in vergelijkbare gemeenten.

Gratis woningscan

Ruim 290 inwoners hebben in een jaar tijd een gratis woningscan ontvangen van Tûk Wenjen, waarvan ruim de helft tot uitvoering van duurzame maatregelen is overgegaan. Het persoonlijke advies op maat geeft een eerste indruk van hoe en waar de energiebesparingsmogelijkheden van een woning liggen. Daarbij worden de kosten en de baten in beeld gebracht. Wie een gratis en onafhankelijk energieadvies wil, kan zich nog steeds aanmelden via de webpagina ‘Groene Startavonden’.

ISDE subsidie

Het nemen van energiebesparende maatregelen is in ieder geval dit jaar nog extra aantrekkelijk door de Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE). De ISDE wordt verleend op de aanschaf van zonneboilers, warmtepompen, palletkachels en biomassaketels. De regeling is voor zowel particulieren als zakelijke gebruikers. In De Fryske Marren zijn er in de afgelopen periode totaal 213 particuliere aanvragen toegekend. Dit aantal ligt, samen met de gemeente Súdwest-Fryslân, boven het gemiddelde in heel Friesland. Van alle gemeenten in Friesland hebben particulieren uit gemeente De Fryske Marren het meeste palletkachels en biomassaketels aangevraagd op basis van de ISDE subsidie.

In één van de eerste nieuwsbrief van Tûk Wenjen had ik al aangeven wat mijn plannen waren na de dakisolatie en plaatsing van zonnepanelen: ik wilde graag van het dure gas af. Nu is de gasprijs dit jaar weer € 0.03 per m3 duurder geworden. Dus sinds augustus 2017 staat er bij mij een palletkachel in de kamer. Vanwege de situatie in Groningen ligt het niet in de verwachting dat het goedkoper wordt. Ik heb de investeringen gefaseerd gedaan vanwege de financiële situatie. Ik kwam zonder werk te zitten en was genoodzaakt om de vaste lasten naar beneden te brengen.

Hoe kun je dit financieel inzichtelijk maken werd mij gevraagd? Je moet ervoor de meterkast induiken en weten wat jouw verbruik is en wat de kosten zijn voor gas (m3) en elektra (kWh). Daarna maak je de keuze hoeveel panelen je wilt en welke nieuwe energiebron je wilt  (palletkachel, warmtepomp o.i.d.). Je laat je informeren over de investering en maakt dan een berekening of je laat het je voorberekenen.

Mijn gas berekening versus palletkachel

  • Investering pelletkachel: € 3.700
    Berekening: € 4.200 minus € 500,00 subsidie. De hoogte van subsidie is afhankelijk van het type kachel warmtepomp waarvoor u kiest. Kijk hiervoor in de lijst van de ISDE die door de overheid is gemaakt op de webpagina ‘Investeringssubsidie duurzame energie ISDE’.
  • Totaalbesparing gas door pelletkachel: 1.500 m3 per jaar.
    Berekening: totaalverbruik over 2016 was 1.650 m3 gas. Ik heb afgelopen zomer een pelletkachel geplaatst. Mijn gasverbruik in de afgelopen drie maanden was 30 m3 welke nodig was voor eten koken en warmwater. Dus mijn nieuwe verbruik wordt circa 4 x 30 m3 = 120 m3 gas per jaar. Mijn besparing zal circa 1.500 m3 gas worden.
    De gemiddelde gasprijs per m3 is 
    € 0,65. Investering pelletkachel netto € 3.700 : € 0,65 = 5.693 m3 gas.
    Mijn verbruik per jaar is circa 1.500 m3 (dit is excl. gas voor koken en warmwater):

    – 5.693 m3  : 1.500 = 3,8 jaar. 
    – 1.500 m3 x € 0,65= € 975,00.
  • Kosten pellets per jaar: € 600,00
    Berekening: kosten pellets € 5 per zak van 15 kilogram. Mijn verbruik zal ongeveer uitkomen op 120 zakken x € 5 = € 600 per jaar.
    Pellets kosten 3,8 jaar x € 600,00 = € 2.280. € 2.280 : 0,65= 3.508 m3 gas. 3.508 m3 gas : 1500 = 2,34 jaar
  • Investering eruit in zes jaar
    Berekening: totaalplaatje is in 3,8 jaar investering pelletkachel eruit en 2,34 jaar. Is ruim gerekend in 6 jaar terug verdiend.
    Mijn besparing op energiekosten is elk jaar € 375,00 per jaar. Per maand kan u zelf de maandlasten al naar beneden sturen. Dus gelijk win-win situatie.
  • Besparing vaste energielasten per jaar € 1.575
    Berekening: in mijn situatie heb ik de vaste energie lasten teruggebracht van € 180 naar € 80 per maand.
    Dat is 12 x € 100 = € 1.200 per jaar en dus totaal € 1200 + € 375 = € 1.575.

Geen enkele loterij die dat jaar in jaar uit gaat verbeteren

Ruim gerekend is de investering in de pelletkachel (€ 4.200) in zes jaar terugverdiend. Na zes jaar is, als je de investering in hetzelfde jaar allemaal doet, er dus een rendement van € 1.200. Geen enkele loterij die dat jaar in jaar uit gaat verbeteren. Als je de € 400,00 op jaarbasis besparing meerekent, is dat dus ruim € 1.700 per jaar. Bij mij is de investering er eerder uit omdat ik er drie jaar terug al was begonnen met zonnepanelen. Het is goed te weten dat voorlopig de salderingsregeling voor zonnepanelen tot 2023 nog doorloopt. Daarna wordt het onzeker, maar u kunt er in ieder geval nog ruim vijf jaar gebruik van maken.

Van energielabel G naar A

Voorlopige planning is voor de komende tijd informatie zoeken over zonneboiler, inductiekookplaat, close-in boiler(s) en eventueel extra zonnepanelen. En als dat gerealiseerd is, wil ik van het gas af. Termijn van deze zoektocht is eerst drie jaar en sparen. De realisatie streef is 2020-2023. Ik ben gestart met het project verduurzamen woning in 2014. Dit met een energielabel G. En als alles klaar is, dan heeft mijn woning een energielabel A.

Waarom heeft mijn buurman een lager energieverbruik? Kan ik daar iets van leren? Deze vragen werden donderdagavond 29 maart gesteld in het Wapen van Langweer. Als onderdeel van het project ‘Goed Voorbeeld Doet Goed Volgen’ vond er een bijeenkomst plaats over ‘sluipverbruik’. Er doen zo’n 70 deelnemers (inwoners uit De Fryske Marren) mee aan het project, die nu zelf hun energieverbruik live kunnen monitoren.

Het project ‘Goed Voorbeeld Doet Goed Volgen’

bestaat uit het live monitoren van het energieverbruik van de bewoners middels een slimme energiemeter en een monitoringssysteem. Donderdag 29 maart vond de tweede bijeenkomst plaats waar deelnemers op een interactieve manier kennis maakten met het monitoringssysteem en inspiratie opdeden om energie te besparen. De deelnemers worden op de hoogte gehouden door een maandelijkse nieuwsbrief en berichten op Facebook, waarin de deelnemers zelf ervaringen en tips met elkaar kunnen delen en de ontwikkelingen van het project worden genoemd. De initiatiefnemers van het project zijn Energiecoöperatie Doniawerstal-Energie en Energie Coöperatie Dorp Centraal. Zij zagen de kans om de bewoners van De Fryske Marren bewuster te maken van hun energieverbruik. De uitvoering is en wordt gedaan door adviesbureau Ekwadraat en SAMEEN.

Tafelkleedsessie
Op 29 maart werd het Energiecafé georganiseerd in het Wapen van Langweer met als thema ‘Sluipverbruik’. Onder het genot van een kopje koffie werd er een presentatie gehouden waarbij onder

andere duidelijk werd wat sluipverbruik is, wat grote sluipverbruikers zijn en tips die de bewoners kunnen toepassen om sluipverbruik tegen te gaan. Na de presentatie zijn de bewoners aan het werk gezet middels een tafelkleedsessie. Op het tafelkleed hebben de bewoners antwoorden geschreven op een aantal vragen, zoals: Hoeveel is uw verbruik ‘s nachts? Wat kunt u doen om uw sluipverbruik te verminderen? Aan het einde van de bijeenkomst zijn de uitkomsten van elk tafelkleed besproken, zodat de bewoners van elkaar konden leren ‘Goed Voorbeeld Doet Goed Volgen’. Een deelnemer zei na afloop: ‘Nu begrijp ik nog beter hoe ik mijn energieverbruik kan volgen!’. Binnenkort vinden alle deelnemers de resultaten in de nieuwsbrief en op de Facebookpagina.

Monitoringssystemen geïnstalleerd
De laatste monitoringssystemen worden momenteel geïnstalleerd. Dit betekent dat alle deelnemers van dit project live hun energieverbruik kunnen monitoren en dus inzicht krijgen in hun energieverbruik. In totaal zijn zo’n 70 monitoringsystemen geïnstalleerd, waarvan drie bij scholen en één bij een garagebedrijf.

Voor de zomer gaat er nog een bijeenkomst plaatsvinden waarbij de inwoners actief mee kunnen doen om samen nog meer energie te gaan besparen!

Momenteel ontvangen meerdere inwoners uit gemeente De Fryske Marren een brief, met als onderwerp ‘Project zonnepanelen huren in de gemeente De Fryske Marren gaat van start’, van de partij Zelfstroom. Wij hebben van diverse inwoners de vraag gekregen of dit project een samenwerking is met gemeente De Fryske Marren. De brief suggereert namelijk dat het gaat om een gezamenlijk initiatief met onze gemeente. Graag informeren wij jullie over het feit dat dit niet het geval is. Het zonnepanelenproject van Zelfstroom staat los van onze gemeente en is een project van Zelfstroom (leverancier van zonnepanelen).